Kara Odalar » 襤sko癟ya Krali癟esi Mary’nin dram覺

襤sko癟ya Krali癟esi Mary’nin dram覺

Sinema @ 15 Haziran 2005 - 15:56

Bug羹n 襤ngiltere’de baz覺 kurumlara, 繹zel iletmelere hatta ula覺m ara癟lar覺na ismini vermi 繹nemli bir tarihi kiilik vard覺r: Queen Mary. Peki Krali癟e Mary, g羹n羹m羹zdeki bu isimlendirmeleri hak edecek ne yapm覺? 20 y覺l s羹ren hapis hayat覺, h覺rslar覺, politik becerileri, saray entrikalar覺 ve kendi 繹l羹m羹n羹 haz覺rlayan ifreli mektuplar覺.. T羹m bunlar覺 arat覺r覺nca kar覺m覺za son derece dramatik bir 16. y羹zy覺l hikayesi 癟覺k覺yor…

Queen Mary yolcu gemisi, hastanesi, koleji, oteller zinciri, spor kul羹pleri.. Krali癟e Mary, g羹n羹m羹z 襤ngiltere’sinde olduk癟a pop羹ler bir isim. Kendi b羹y羹d羹羹m ehir Tokat’ta bir Gazi Osman Paa’y覺 bilirim. Onun ad覺na 羹niversitesi, lisesi, ilk繹retim okulu, bulvar覺, mahallesi vard覺r. O, Plevne kahraman覺 olarak ge癟er tarih kitaplar覺nda. Peki Mary kimdir? Zaman覺nda ne yapm覺ta imdi bu kadar 羹nl羹?

Yerli yabanc覺 bir癟ok kaynakta Mary ile ilgili hikayenin ana hatlar覺 ayn覺d覺r. Ancak karanl覺kta kalan kimi noktalarda tarih癟iler farkl覺 yorumlar yapm覺lard覺r. Asl覺nda bu yorumlar覺 繹zetleyip grupland覺racak olursak, 襤sko癟 Krali癟esi ile ilgili tek bir soru ortaya 癟覺kar:

lkesini seven masum bir kad覺n m覺, yoksa bir azmettirici hatta kral taht覺nda oturan kocas覺n覺 繹ld羹ren bir katil mi?

Mary’nin kuzeni olan ve 1867’deki idam emrini de bizzat veren zaman覺n 襤ngiltere Krali癟esi Elizabeth’de1 bu hikayenin ana kahramanlar覺ndan. (Krali癟e Elizabeth’de Mary kadar olmasa bile g羹n羹m羹zde belli bir pop羹lerlie sahip)

羹phesiz baz覺 konular hala muallakta ve 繹ylede kalacak.

Bu a癟覺klamalardan sonra; elimizdeki veriler dorultusunda, 癟eitli kaynaklardan derlediim Mary’nin “羹z羹c羹”, ac覺 dolu hayat hikayesini okumaya balayabiliriz imdi.

1542, Bebek Krali癟e

襤sko癟 Kral覺 v.James, 24 Kas覺m 1542’de 襤ngiliz Kuvvetleri ile girdii Solway Moss Sava覺’nda a覺r bir yenilgi alm覺t覺. Savatan sonra 襤sko癟ya’n覺n elden gitmesi tehlikesini g繹ren V.James, 癟覺lg覺na d繹nm羹, fiziksel ve zihinsel sal覺覺n覺 kaybetmiti. K覺sa s羹re sonra k覺z覺 Mary’nin domutu. Ancak gen癟 kral bu haberi ald覺覺nda 繹l羹m d繹eindeydi. 1 hafta sonra da 繹ld羹 ve Bebek prenses Mary, art覺k 襤sko癟 Krali癟esi olmutu.

O s覺ralarda 襤ngiltere Kral覺 olan VIII.Henry, 繹l羹m haberinden sonra 襤sko癟ya ile ilikileri yumuatm覺, hatta Mary‘yi oluyla evlendirmek i癟in giriimlerde bulunmaya balam覺t覺. Ancak 襤sko癟 saray覺, Henry’nin bu teklifini geri 癟evirecek ve Mary‘nin Frans覺z taht覺n覺n varisi Francis ile evlenmesine karar verecekti. Fransa hem 襤sko癟ya gibi katolikti hem de 襤ngiltere’ye kar覺 m羹kemmel bir koruyucuydu.

Bu ama癟la 1548’de Fransa’ya giden Mary, burada hayat覺n覺n en huzurlu d繹nemlerini ge癟irdi. L羹ks i癟inde, her t羹rl羹 tehditten ve tehlikeden uzakta, veliaht Francis ile evlilik haz覺rl覺覺 yapmaya balad覺lar. 16 ya覺nda da Francis ile Mary evlendi, bir y覺l sonra da Fransa Kral ve Krali癟esi oldular. Ancak bu mutluluk fazla uzun s羹rmedi. K羹癟羹kl羹羹nden beri kulak iltihab覺ndan kurtulamayan Francis, bu hastal覺覺n beynine s覺癟ramas覺 sonucunda 1560’ta, daha krall覺覺n覺n 1. y覺l覺nda 繹ld羹. Dul kalan Mary, 癟aresiz 1561’de 襤sko癟ya’ya d繹nd羹.

Zor Y覺llar Bal覺yor

D繹nd羹羹nde katolik inan癟lardan soumu, protestan bir 襤sko癟ya buldu. Buna ramen uzun s羹re 羹lkeyi huzur i癟inde y繹netti. Ama 1565’te kuzeni Darnley Kontu Henry Stewart ile evlenmesi, bundan sonraki k繹t羹 gelimelerin ilk halkas覺 oldu. 羹nk羹 Darnley zalim ve k繹t羹 y羹rekli bir adamd覺. K覺sa s羹re sonra y繹netimdeki h覺rs覺 ve ac覺mas覺zl覺覺 襤sko癟 soylular覺n覺 b覺kt覺rd覺. Herkes 襤sko癟ya’n覺n gelecei i癟in Darnley‘den kurtulmalar覺 gerektiine inan覺yordu. Niketim 9 ubat 1567’de Darnley‘in malikanesi havaya u癟uruldu. Bu suikasti Mary‘nin mi yoksa 襤sko癟 soylular覺n覺n m覺 d羹zenledii hala bilinmeyenler aras覺ndad覺r.

Mary‘nin Darnley evliliinden kalan tek sevindirici ey doan olu James‘ti. 襤sko癟ya Darnley‘den kurtulmutu ancak 癟ok daha k繹t羹 eyler olaca覺ndan habersizdiler. Mary ayn覺 y覺l Bothwell kontu Hepburn ile evlendi. Ancak 1567 yaz覺nda katolik krali癟elerinden b覺kan protestan 襤sko癟 asiler, Bothwell‘i s羹rg羹ne g繹nderip Mary‘i hapse att覺lar. Sonraki y覺l Mary hapisten ka癟覺p kendisine bal覺 6.000 kraliyet taraftar覺 ile tac覺n覺 almak i癟in son bir hamle yapt覺. Ancak say覺ca 羹st羹n olmas覺na ramen disiplinsiz ve organize olmayan ordusu, saray覺n g繹nderdii kuvvetler kar覺l覺覺nda bozguna urad覺. Mary bu yenilgiden sonra ka癟mas覺 gerektiini biliyordu. Ancak nereye? Y覺llar 繹nce Krali癟esi olduu Fransa’ya m覺 yoksa kuzeni Elizabeth‘in Krali癟e olduu 襤ngiltere’ye mi?

Fransa’ya gidemedi 癟羹nk羹 ge癟ecei topraklar saray覺n kontrol羹 alt覺ndayd覺. O da s覺覺nma alabilme umuduyla 襤ngiltere’ye, Krali癟e Elizabeth‘e gitmeye karar verdi.

Ve 襤ngiltere..

Beklediinin aksine 襤ngiltere Krali癟esi Elizabeth geliine hi癟 memnun olmam覺, 羹stelik onu hapse atmaya karar vermiti. 羹nk羹 eski 襤ngiltere Kral覺 Henry‘nin ablas覺 Mary‘nin b羹y羹kannesi oluyordu ve bu kan ba覺 nedeni ile tahtta hak talep edebilirdi. Ayr覺ca 襤ngiltere’deki katoliklerde Elizabeth‘in evlilik d覺覺 bir 癟ocuk olduu, bu nedenle de Krali癟e’lie lay覺k olmad覺覺n覺 ileri s羹r羹yordu. Bundan sonra Elizabeth, Mary‘i hep bir d羹man, sinsi bir tehlike olarak g繹rm羹 ve konrol alt覺nda tutmaya 癟al覺m覺t覺r.

eitli hapishanelerde ve g繹z hapsindeki evlerde 18 y覺l kald覺. Bu s羹re i癟inde hep birg羹n 襤sko癟ya’ya ka癟aca覺n覺, 1 ya覺ndan beri g繹rmedii olu James ile g羹癟lerini birletireceini hayal etmiti. Ne yaz覺k ki James‘in annesine kar覺 en ufak bir sevgisi yoktu. 羹nk羹 kendisine, annesinin a覺覺yla evlenebilmek i癟in babas覺n覺 (Darnley) 繹ld羹rtt羹羹n羹 s繹yleyen Mary d羹manlar覺nca b羹y羹t羹lm羹t羹. stelik James, annesine olan nefretini, kendisinden 30 ya b羹y羹k olan 襤ngiltere Krali癟esi Elizabeth‘e evlenme teklif ederek a癟覺a vurmaktanda 癟ekinmiyordu.

Mary‘nin g繹zlem alt覺nda tutulduu yere (Chartly Hall) gelen t羹m mektuplar ve O’nun olu James‘e g繹nderdii mektuplara hep el konuldu. Ancak 1986 balar覺nda, kald覺覺 yere gizlice sokulan bir paket mektup ge癟ti. Mektuplar覺 gizlice sokan ise Gilbert Gifford ad覺ndaki 襤ngilizdi. Gifford, mektuplar覺 rulo eklinde sar覺p k羹癟羹ltt羹kten sonra, Chartly Hall’a bira yapan birine g繹t羹r羹yor ve t覺kac覺n i癟ine s覺k覺t覺rarak i癟eri s覺zd覺r覺yorlard覺. Ayn覺 ekilde Mary‘nin mektuplar覺da d覺ar覺ya bu yolla 癟覺kar覺l覺yordu.

Bundan sonra Mary‘ye Avrupal覺 destek癟ilerinden mektuplar gelmeye balad覺. Bunlardan bir k覺sm覺 ise, Krali癟e Elizabeth‘i 繹ld羹rmek ve kendisini ka癟覺rmak isteyen Anthony Babington ve arkadalar覺ndan geliyordu. Babington ve kendisine s覺k覺 s覺k覺ya bal覺 katolik arkadalar覺 Mary‘i ka癟覺rmak i癟in bir plan yapt覺lar. Ancak bunu uygulamak i癟in O’nun onay覺na ihtiyac覺 olduklar覺n覺 biliyordu. B繹ylelikle Chartly Hall’a planlar覺n覺 a癟覺klad覺klar覺 bir mektup g繹nderdiler.

Babington Komplosu

Tarihe “Babington Komplosu” olarak ge癟en s繹z konusu plan覺, Babington‘un Mary‘e g繹nderdii mektuba bakarak anlayabiliriz;

“On beyefendiyle birlikte ben ve y羹z kadar destek癟imiz ahs覺n覺z覺 d羹man覺n elinden kurtarmaya talibiz. Aforoz edilmi olmas覺 kendisine itaat zorunluluumu kald覺ran, yerinizi elinizden zorla alan bu gasp癟覺n覺n yok edilmesi i癟in, Katolik davas覺na ve siz Majestelerimize hizmet ak覺yla yan覺p tutuan hepsi benim samimi arkada覺m olan alt覺 soylu beyefendi ile bu trajik infaz覺 羹stlenmek istiyoruz.”

Bu mektupta Chartly Hall’a gizlice sokuldu. Ancak bireyler ters gidiyordu. Mektuplar覺 gizlice sokan Gilbert Gifford, asl覺nda 癟ift tarafl覺 癟al覺覺yordu ve az 繹nceki mektubu Mary‘den 繹nce Elizabeth’in ba yaverine g繹t羹rd羹. Mary’nin bu plana onay vermesi demek, Elizabeth‘in hi癟 d羹羹nmeden onu idam etmesi anlam覺na geliyordu.

Olanlardan habersiz olan Mary, ka癟覺覺 i癟in bu plana onay veren bir mektup yazd覺. Art覺k ba yaver i癟in geriye sadece bu ifrelenmi son mektubu2 癟繹zmek kal覺yordu.

Ac覺 Son

Nitekim Elizabeth‘in ba yaveri ve yard覺mc覺lar覺 bu ifreyi 癟繹zmekte gecikmedi. Ayr覺ca Mary‘nin el yaz覺s覺n覺 taklit ederek, s繹z konusu plan覺 ger癟ekletireceklerin adlar覺n覺 ve t羹m ayr覺nt覺lar覺 繹renmek istediini belirttiler. Tuzaa d羹en Babington, planla ilgili t羹m ayr覺nt覺lar覺 verdi ve 癟ok ge癟medende arkadalar覺 ile birlikte yakaland覺. Londra’ya getirildiler ve idamlar覺 korkun癟 oldu. Elizabeth‘in tarih癟isinini deyiiyle: “Hepsi par癟a par癟a dorand覺lar, edep yerleri kopart覺ld覺 ve ba覺rsaklar覺 diri diri 癟覺kar覺l覺p etrafa sa癟覺ld覺.”

S覺ra Mary‘e gelmiti. Kukusuz o da idam edilecekti. Yine de Mary taraftarlar覺n覺 tepkisini 癟ekmemek i癟in bir duruma yap覺ld覺. Mary duruma boyunca Babington ve arkadalar覺 ile ilikisini inkar etse de, bu sonucu deitirmeyecekti 癟羹nk羹 mektuplar hi癟bir 羹pheye mahal vermeyecek kadar kesindi. Karar; Uzun s羹redir Krali癟e Elizabeth’i 繹ld羹rmesini planl覺yor olmas覺 sebebi ile idam edilmesiydi.

8 ubat 1587’de Fotheringay atosu’nun b羹y羹k salonunda, 羹癟 y羹z kadar seyirci Mary‘nin ba覺n覺n kesilmesini izlemeye gelmiti. Bapapaz dualar覺 okurken, Mary‘de Katolik Klisesi, olu ve Elizabeth i癟in dua ediyordu. Cellatlar kendisinden af dilediinde, “Sizleri b羹t羹n kalbimle ba覺l覺yorum; 癟羹nk羹 art覺k, b羹t羹n s覺k覺nt覺lar覺ma bir son vereceinizi umut ediyorum.” diye kar覺l覺k verdi. Bundan sonra tarih癟i Richard Wingfield idam覺 繹yle anlat覺r:

“Sonra sessizce k羹t羹羹n 繹n羹ne diz 癟繹k羹p boynunu bloa yerletirdi; kollar覺 ve bacaklar覺 uzat覺ld覺 ve 羹癟 ya da d繹rt kez “Tanr覺m, ruhumu senin ellerine teslim ediyorum.” diye ba覺rd覺 ve sonunda, cellatlardan biri onu bir eliyle hafif癟e tutarken, dieri bir balta ile iki darbede kafas覺n覺 kopard覺. Ama baltada k羹癟羹k bir k覺k覺rdak par癟as覺 kald覺 ve bu s羹re boyunca 癟ok hafif bir ses 癟覺karan Mary, olduu yerden hi癟 k覺p覺rdamad覺… Kafas覺 kesildikten sonra, nerdeyse 15 dakika boyunca dudaklar覺 aa覺 yukar覺 k覺p覺rdad覺. Sonra, cellatlardan biri, jartiyerlerini kopararak 癟覺kar覺rken, g繹z羹ne Mary’nin elbisesi alt覺na k覺vr覺lm覺 olan k繹pei iliti. Cellatlar覺n b羹t羹n 癟abalar覺na kar覺n cesetten alamad覺klar覺 k繹pein, gelip Mary’nin kafas覺 ile omuzlar覺 aras覺na k覺vr覺lmas覺 izleyenler 癟ok a覺rtt覺.”


1 Yaz覺da isimleri ge癟en 襤sko癟 Krali癟esi Mary ve 襤ngiltere Krali癟esi Elizabeth, asl覺nda 襤sko癟 Krali癟esi I.Mary ve 襤ngiltere Krali癟esi I.Elizabeth’dir.
2 Mary ile Babington t羹m yaz覺malar覺n覺 ifreli harflerle yapm覺lard覺r. Ancak s覺radan bir vatanda i癟in k覺r覺lmas覺 imkans覺z olan bu ifreler, 襤ngiltere kriptograflar覺 i癟in fazla zaman almam覺t覺r.
NOT: Hikayenin 癟ou yerinde Simon Singh’in “Kod Kitab覺” isimli (Klan Yay覺nlar覺, 2004) bestseller’覺ndan al覺nt覺lar yap覺lm覺t覺r.

襤lgili linkler:

Wikipedia Mary’nin Hayat覺
Englishhistory.net Mary Biografisi
Newadvent.org Mary Biografisi
Queen Mary 2 transatlantii


7 Yorum »

  1. g羹n羹m羹zdede herkezin 癟覺kar覺n覺 d羹羹nd羹羹 gibi ge癟mite de herkez 癟覺karlar覺n覺 d羹羹n羹yor ve kad覺nlar覺n inan覺lmaz entrikalar覺 g羹癟l羹 kad覺nlar覺n yapamayaca覺 hi癟 bir ey yoktur. Daha g羹癟l羹 olmak istiyorsan senden g羹癟l羹leri yok edeceksin san覺r覺m d羹nyan覺n kural覺 b繹yle .

    G繹nderen imren @ 12 Ocak 2009 - 06:29

  2. Ayr覺ca keke o d繹nemlerde yaasam diye d羹羹n羹yorum bazen o d繹nemlerde yaayanlar覺n hayat覺 癟ok 癟ekici geliyor beiktatan taksime ge癟erken herzaman dolmuun cam覺ndan bakar ve acaba dolmabah癟e saray覺nda yaam覺 olanlardan biri olsayd覺m nas覺l bir duygu olurdu diye d羹羹n羹yorum her halde 癟ok mutlu bir yaam olmazd覺 ama ilgin癟 bir hayat yaamak ve tarih kitaplar覺na k羹癟羹kte olsa bir isim yazmas覺 birileri tara覺ndan bilinmek ve arat覺rma konusu olmak isterdim birilerinin tez i i癟in hayat覺m覺n arat覺r覺lmas覺n覺 isterdim evet bu muhteem bir ey olurdu

    G繹nderen imren @ 12 Ocak 2009 - 06:38

  3. Bazen ben de d羹羹nm羹yorum deil… Acaba bundan birka癟 y羹zy覺l ya da birka癟 biny覺l 繹nce yaasayd覺k nas覺l olurdu? En nihayetinde bilgisayar/internet olmayacakt覺:( Burada t覺kan覺yor d羹羹ncelerim

    G繹nderen Nedim Şahin @ 14 Ocak 2009 - 01:00

  4. Evet,o d繹nemlerde yaamak isterdim.Nas覺l olurdu bilmiyorum ama eminim ki 癟ok farkl覺 olurdu.En az覺ndan imdiden daha iyi olurdu belkide..Mary’nin d繹neminde olmak harika bir ey olurdu.

    G繹nderen Cansu Naz @ 19 May覺s 2009 - 11:11

  5. O d繹nemde yaamay覺 isterdim ama her d繹nem gibi o d繹nemlerinde kendine g繹re hayatta kalma taktikleri var ve bunlar覺 doru birekilde kullanmazsan覺z sonunuz pekte ii olmuyor.

    G繹nderen ayeg羹l @ 09 Haziran 2009 - 21:00

  6. ben yaamak istemezdim ama yaasayd覺m bi yolunu bulup henry’yi bomak isterdim tabi sonrada kafa giderdi o ayr覺 kimse kusura bakmas覺n ama ben b繹yle sinir bozucu baka bi 羹lke tarihi daha varm覺d覺r bilmiyorum.Bir yandan merak var ama bu sadece benim tarih merak覺mdan.birde ne yapm覺 olursa olsun bir insan覺n idam edilmesi 癟ok aa覺lay覺c覺 kitap boyu anne’ye sinir oldum ama sonunda 癟okk 羹z羹ld羹m.onlarda olsa bu artlar覺n var olduunu bilseler g羹n羹m羹zde yaamay覺 isterlerdi.

    G繹nderen fatmanur @ 08 Aral覺k 2009 - 09:11

  7. 襤lk olarak, afie ettiiniz o Queen Mary resmi, 18.yy’ 覺n ilk yar覺s覺nda Birleik Krall覺覺 y繹neten ve bahsedilen Mary’ den 150 sene sonra yaam覺 bir 襤NG襤L襤Z krali癟esinin resmidir.
    襤kinci olarak, o transatlantik 襤sko癟 Krali癟esi Mary’ e deil, Mary I (tudor) a ithaf edilmitir. 癟羹nc羹 olarak Krali癟e Elizabeth I, Mary’ nin idam karar覺n覺 1867′ de deik, tam 300 y覺ll覺k bir kaymayla 1567′ de vermitir. D繹rd羹nc羹 olarak Elizabeth I, 襤sko癟 krali癟esi Mary’ den 癟ok daha pop羹ler bir karakterdir, 羹stelik genellikle Birleik Krall覺覺 bilmeyenlerce, yine kendinden daha pop羹ler olan Mary I ile kar覺t覺r覺l覺r.

    G繹nderen robert dudley @ 28 Haziran 2010 - 03:48


Yorum Yap覺n




<

  karaodalar.com © 2005-2015 Nedim Şahin
Wordpress altyapısıyla güçlendirilmiştir. Tema tarafımdan yapılmıştır.
Blogdaki materyaller (yazı, resim vs.) kaynak göstermek koşulu ile kullanilabilir. İletişim
 Creative Commons License
This blog has been retired. Visit my personal website for new posts: www.nedimsahin.net